Drie risico’s voor gezondheid op de werkvloer

Nieuwe factsheets van TNO laten zien dat de manier waarop we werken nog altijd grote invloed heeft op onze gezondheid. Het gaat daarbij niet om één enkel risico, maar om drie verschillende, maar samenhangende thema’s: fysieke arbeidsbelasting, langdurig beeldschermwerk en veel zitten tijdens het werk. Elk van deze onderwerpen kent eigen risico’s en vraagt om gerichte aandacht van werkgevers. 

Wat de factsheets gemeen hebben, is de duidelijke relatie met gezondheidsklachten en verzuim. Klachten aan je lichaam spelen hierin een grote rol en zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de werkgerelateerde verzuimdagen. Dat onderstreept het belang van preventie, passend bij de aard van het werk. 

1. Fysieke arbeidsbelasting: vooral een risico bij lichamelijk zwaar werk

Volgens de TNO-factsheet Fysieke arbeidsbelasting doet 37% van de Nederlandse werknemers fysiek belastend werk. Het gaat hierbij om werkzaamheden waarbij herhaalde bewegingen worden gemaakt, kracht moet worden gezet of in ongemakkelijke houdingen wordt gewerkt. Dit komt vooral voor in sectoren zoals landbouw, vervoer en horeca. 

Het onderzoek laat zien dat 23% van de werkgerelateerde verzuimdagen samenhangt met lichamelijk zwaar werk. Daarnaast is bijna een kwart van alle werkgerelateerde verzuimdagen het gevolg van klachten aan het lichaam. Werknemers met fysiek belastende taken geven bovendien vaker aan dat extra maatregelen nodig zijn en verwachten minder lang gezond te kunnen doorwerken. 

Deze cijfers maken duidelijk dat fysieke arbeidsbelasting niet alleen invloed heeft op de gezondheid van medewerkers, maar ook op inzetbaarheid en continuïteit binnen organisaties. 

Factsheet: Fysieke arbeidsbelasting 

2. Langdurig beeldschermwerk: structureel onderdeel van veel functies

De factsheet over beeldschermwerk laat zien dat langdurig werken achter een scherm voor veel werknemers de norm is geworden. 45% van de werknemers werkt dagelijks 6 uur of meer aan een beeldscherm, terwijl 24% zelfs 8 uur of langer achter het scherm zit. Dit komt met name voor in sectoren zoals financiële dienstverlening, ICT en openbaar bestuur. 

Langdurig beeldschermwerk gaat vaak gepaard met klachten aan armen, nek en schouders (KANS). Van de werknemers die dagelijks 6 uur of meer beeldschermwerk doen, ervaart 45% dergelijke klachten. In totaal is 13% van alle werkgerelateerde verzuimdagen toe te schrijven aan intensief beeldschermwerk. 

Opvallend is dat het aandeel werknemers dat meer dan 8 uur per dag achter een scherm werkt tijdens de coronaperiode is gestegen en daarna hoger is gebleven dan voorheen. Dit wijst op blijvende veranderingen in werkpatronen, onder andere door thuiswerken. 

Factsheet: Langdurig beeldschermwerk

3. Zitten tijdens het werk: Nederland blijft koploper

De derde factsheet richt zich op zitten tijdens het werk. Uit het onderzoek blijkt dat 3,9 miljoen werknemers (48%) dagelijks 6 uur of langer zitten tijdens hun werk. Nederlandse werknemers zitten gemiddeld 8,7 uur per dag, waarvan 4,3 uur tijdens werktijd. Daarmee behoort Nederland tot de Europese landen met het hoogste zitgedrag. 

Net als bij beeldschermwerk zijn de hoogste zittijden te vinden in sectoren als financiële dienstverlening, ICT en openbaar bestuur. Hoewel de extreme piek tijdens de coronaperiode is afgevlakt, ligt het zitgedrag nog steeds op een hoog niveau. 

Langdurig zitten verhoogt het risico op onder andere hart- en vaatziekten, diabetes type II en vroegtijdige sterfte. Het doorbreken van zitgedrag blijft daarom een belangrijk aandachtspunt, ook nu hybride werken de norm is geworden.

Factsheet: Zitten tijdens werk  

Wat betekent dit voor jou als werkgever? 

De drie TNO-factsheets laten zien dat arbeidsbelasting verschillende vormen kent en dat een gerichte aanpak per werksituatie nodig is. Effectief beleid vraagt om maatregelen die aansluiten bij het type werk en de bijbehorende risico’s. 

Denk bijvoorbeeld aan: 

• ergonomische werkplekken en werkplekinspecties 

• het stimuleren van pauzes en beweging tijdens beeldschermwerk 

• oplossingen om langdurig zitten te doorbreken, zoals sta-zitbureaus 

• voorlichting en begeleiding rondom gezonde werkhoudingen 

Met bijna een kwart van alle werkgerelateerde verzuimdagen die samenhangen met klachten aan het lichaam, is preventie een belangrijk onderdeel van duurzame inzetbaarheid. 

Als arbodienst ziet Uitgedokterd dagelijks hoe arbeidsbelasting invloed heeft op gezondheid en verzuim. Wij ondersteunen werkgevers bij het herkennen van risico’s, het opstellen van passend beleid en het begeleiden van medewerkers naar een gezondere manier van werken. Zo dragen we samen bij aan minder verzuim en meer werkplezier. 

Bron: TNO Arboportaal